Monowizja
Warszawa · Kraków · Wiedeń · Zurych
Monowizja to metoda korekcji wzroku stosowana w niwelowaniu skutków starczowzroczności (prezbiopii), dotyczy więc osób po 40. roku życia. Polega ona na tym, że każde oko poddawane jest innej korekcji w celu przygotowania jednego oka do widzenia na dalekie, a drugiego na bliskie odległości. W skrócie: sztucznie tworzone jest jedno krótkowzroczne i jedno dalekowzroczne oko. Nie wszyscy pacjenci dobrze widzą używając tak skalibrowanych oczu, dlatego decyzji o korekcji metodą monowizji nie podejmuje się pochopnie.
Krótkowzroczność to jedna z najczęściej występujących wad wzroku.
Oko przewodnie korygowane jest do dali, drugie do bliży.
Starczowzroczność to problemy z akomodacją, na które cierpi blisko 10 milionów Polaków po czterdziestce. Objawia się m.in. kłopotami z wyostrzeniem wzroku podczas czytania. Osłabienie mięśni akomodacyjnych nie wiąże się z rozwijającą się wadą wzroku, a z twardnieniem naturalnej soczewki – traci ona elastyczność. Nie da się tego procesu powstrzymać, kwestią czasu oraz indywidualnych predyspozycji jest więc sytuacja, w której odczujemy, że mamy „ręce za krótkie do czytania. Prezbiopia diagnozowana bywa najczęściej już po 40. roku życia, a jej największe nasilenie przypada na czas, kiedy mamy 40-55 lat.
Jedne oczy, wiele okularów – codzienny problem starczowzroczności
Osoby borykające się ze starczowzrocznością najczęściej sięgają po okulary. Część osób wybiera osobne okulary do bliży i osobne do dali, cześć – okulary progresywne, które umożliwiają jednoczesne korygowanie widzenia dali, bliży i odległości pośrednich.
Niejednokrotnie osoba borykając się równocześnie z wadą wzroku oraz starczowzrocznością zmuszona jest na co dzień do noszenia kilku różnych par okularów, w zależności od podejmowanej aktywności, a jeśli dodatkowo uprawia sport – także soczewek kontaktowych. Takie żonglowanie okularami korekcyjnymi i soczewkami kontaktowymi może być naprawdę nieznośne.
Przebieg operacji
Przed zabiegiem przeprowadzana jest próba soczewek kontaktowych dostosowanych do potrzeb Pacjenta jako symulacja możliwego do osiągnięcia wyniku zabiegu. Trwa ona przez okres od jednego do dwóch tygodni i na jej podstawie ocenia się, czy zabieg monowizji jest odpowiednią opcją dla danego Pacjenta.
W przypadku zabiegu monowizji, Pacjent poddaje się operacji metodą Femto-LASIK, implantacji soczewek fakijnych lub wymianie soczewki. Wszystkie metody korygują dominujące oko do patrzenia do dali, a niedominujące oko do bliży.
Kwalifikacja do monowizji
Monowizja, czyli skorygowanie jednego – dominującego oka do dali (oko dominujące to jest to oko, które przyłożyłbyś do celownika, gdyby dano ci do ręki broń), przy pozostawieniu drugiego oka krótkowzrocznym, to ustawienie optyczne, które wydaje się pacjentom co najmniej dziwne. No, bo jak to: każde oko widzi inaczej? Pacjent staje się nagle różnowzroczny. Oczywiście różnowzroczność występuje u ludzi w sposób naturalny. Wiele osób ciepiących np. na krótkowzroczność ma odmienne moce soczewek okularowych czy kontaktowych w każdym z oczu. Książę Poetów, czyli Johann Wolfgang Goethe miał wrodzoną monowizję i dlatego dziś w krajach niemieckojęzycznych określa się tę przypadłość jako „wzrok Goethego”.
Ale w przypadku monowizji, o której mowa w tym artykule, tę różnowzroczość tworzy się specjalnie, sztucznie.
O tym, które oko będzie dalekowzroczne, a które krótkowzroczne decyduje się po serii testów. W żadnym wypadku nie zależy to od arbitralnej decyzji lekarza czy pacjenta. Zanim okulista przystąpi do korekcji prezbiopii metodą monowizji, przeprowadza badania kwalifikacyjne, w ramach których sprawdza się, czy mózg pacjenta zaakceptuje takie rozwiązanie. Innymi słowy sprawdza się, czy zaplanowana dla pacjenta różnowzroczność będzie dla niego do zaakceptowania, czy będzie czuł się z nią komfortowo.
Taka kolejność działań oznacza, że korekcji metodą monowizji nie wykonuje się, jeśli pacjent nie przejdzie badań kwalifikacyjnych i nie będzie w stu procentach pewny, że monowizja jest przez niego nie tylko tolerowana, ale i daje mu komfort widzenia. Próby uzyskania poprawy widzenia metodą monowizji można podejmować wielokrotnie na drodze poszukiwania idealnych soczewek kontaktowych. Kiedy oko oswoi się z tego rodzaju korekcją, pacjent może podjąć decyzję o przeprowadzeniu monowzji metodą laserową.
Po dobrze przeprowadzonej korekcji metodą monowizji mózg integruje obraz obu oczu i daje to możliwość dobrego widzenia i z bliska i z daleka (tzw. allround vision). Warto wiedzieć, że w ramach przeprowadzenia monowizji różnica dioptrii między okiem krótko- i dalekowzrocznym może być dobrana w zależności od tolerancji oraz potrzeb pacjenta i maksymalnie zindywidualizowana.
Metody przeprowadzania monowizji
Monowizja może być przeprowadzona na różne sposoby: soczewkami kontaktowymi, poprzez laserową korekcję wzroku lub implantami soczewek wewnątrzgałkowych. Polega na tym, że w jednym oku pacjent nosi soczewkę kontaktową/ma wszczepioną soczewkę wewnątrzgałkową do bliży, a w drugim soczewkę do dali.
Jeśli do tej pory byliśmy krótkowidzami, podczas korygownania prezbiopii w jednym, zwykle słabszym oku lekarz pozostawi nie w pełni skorygowaną wadę, tzw. wadę resztkową. Jeśli byliśmy dalekowidzami – nasza wada zostanie w niewielkim stopniu przekorygowana. Monowizję możemy podzielić na trzy rodzaje, w zależności od tego jaka wada w tym słabszym, przystosowanym do bliży oku pozostanie:
- Monowizja (oko do bliży ma od -1.25 do -2.50 dioptrii)
- Mikromonowizja (oko do bliży ma do -0.75 dioptrii)
- Minimonowizja (oko do bliży ma od -0.75 do -1.25 dioptrii)
Metody przeprowadzania monowizji
Operacyjne przeprowadzenie monowizji jest wprawdzie odwracalne, ale wiąże się z koniecznością podjęcia kolejnego zabiegu operacyjnego. Jeśli po zabiegu nie dojdzie do neuroadaptacji i występująca różnica między oczami będzie utrudniała codzienne funkcjonowanie, nie ma wyjścia – trzeba go przeprowadzić.
Można zastosować we wszystkich technikach operacyjnych:
- Refrakcyjna wymiana soczewki.
- Laserowa korekcja wzroku: PRK, Lasek, LASIK, FemtoLASIK, mikrosoczewkowa korekcja wzroku)
- Soczewki fakijne
Ważne informacje
Rozdzielenie funkcji oczu jest zwykle dobrze przyjmowane – oczy doskonale ze sobą współpracują, a ogólny obraz jest wyraźnie odbierany przez mózg. Chociaż występują pewne oddziaływania na widzenie przestrzenne, nie są one szkodliwe dla większości wykonywanych czynności. W zależności od życzeń i osobistych preferencji Pacjenta, już podczas badania wstępnego lub symulacji soczewek, Pacjent jest w stanie określić, czy ta metoda jest dla niego odpowiednia.
W każdym przypadku mózg zawsze potrzebuje czasu, aby przyzwyczaić się do nowych warunków. Jeśli rezultat zabiegu nie jest w pełni zadowalający, oczy mogą zostać później dostosowane do patrzenia do dali. Dla bliskich odległości potrzebne są wówczas okulary do czytania.
Zapisz się na niezobowiązującą wizytę i konsultację, na której dowiesz się, jak możemy poprawić Twój wzrok.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Na czym polega monowizja?
Monowizja to metoda korekcji stosowana w niwelowaniu skutków starczowzroczności (prezbiopii), dotycząca głównie osób po 40. roku życia. Każde oko poddawane jest innej korekcji: oko dominujące przygotowywane jest do widzenia na dalekie odległości, a drugie – na bliskie. Po dobrze przeprowadzonej korekcji mózg integruje obraz z obu oczu, co daje możliwość dobrego widzenia i z bliska, i z daleka (tzw. allround vision).
Jak sprawdzić przed zabiegiem, czy monowizja będzie dobrze tolerowana?
Przed zabiegiem przeprowadzana jest próba soczewek kontaktowych dobranych do potrzeb pacjenta – jako symulacja możliwego wyniku operacji. Trwa ona od jednego do dwóch tygodni i na jej podstawie ocenia się, czy monowizja jest odpowiednią opcją. Próby można podejmować wielokrotnie, a decyzję o zabiegu laserowym podejmuje się dopiero wtedy, gdy oko oswoi się z tym rodzajem korekcji.
Kto kwalifikuje się do korekcji metodą monowizji?
Metoda skierowana jest do osób ze starczowzrocznością, diagnozowaną najczęściej po 40. roku życia. Nie wszyscy pacjenci dobrze widzą przy tak skalibrowanych oczach, dlatego przed zabiegiem przeprowadza się badania kwalifikacyjne sprawdzające, czy mózg zaakceptuje zaplanowaną różnowzroczność. O tym, które oko będzie skorygowane do dali, a które do bliży, decyduje seria testów – nigdy arbitralna decyzja lekarza czy pacjenta.
Jakimi metodami można przeprowadzić monowizję?
Monowizję można przeprowadzić soczewkami kontaktowymi, laserową korekcją wzroku (m.in. PRK, LASEK, LASIK, FemtoLASIK, mikrosoczewkowa korekcja wzroku), implantacją soczewek fakijnych lub refrakcyjną wymianą soczewki. Wszystkie metody korygują oko dominujące do patrzenia w dal, a niedominujące do bliży. Różnica dioptrii między oczami dobierana jest indywidualnie – wyróżnia się monowizję pełną, minimonowizję i mikromonowizję.
Czy monowizja jest odwracalna?
Operacyjne przeprowadzenie monowizji jest odwracalne, wiąże się jednak z koniecznością kolejnego zabiegu. Jeśli po operacji nie dojdzie do neuroadaptacji i różnica między oczami będzie utrudniała codzienne funkcjonowanie, oczy mogą zostać dostosowane do patrzenia w dal – wówczas do bliskich odległości potrzebne są okulary do czytania. Mózg zawsze potrzebuje czasu, aby przyzwyczaić się do nowych warunków.
Ile kosztuje laserowa korekcja metodą monowizji?
Koszt zależy od wybranej techniki – laserowa monowizja wykonywana metodą FemtoLASIK kosztuje zgodnie z oficjalnym cennikiem 11 000 zł za parę oczu (6 500 zł za jedno oko). Badanie kwalifikacyjne, obejmujące testy tolerancji monowizji, kosztuje 400 zł. NFZ nie refunduje zabiegu, dostępna jest natomiast płatność ratalna przez Santander Consumer Bank.
Treść zweryfikowana merytorycznie przez dr. med. univ. (Wiedeń) Victora Derhartuniana, FEBO, FWCRS – specjalistę chirurgii refrakcyjnej. Ostatnia weryfikacja: 2 października 2026.
Dla dociekliwych: Monowizja (ICD-10 H52.4 starczowzroczność) ustawia oko dominujące na dal, a drugie na bliż; różnica między oczami (anizometropia) wynosi zwykle 0,75–1,5 D, przy większej różnicy obuoczne widzenie i stereopsja cierpią. Można ją wykonać laserem (FemtoLASIK, SmartSight, TransPRK), soczewką ICL albo implantem przy wymianie soczewki; przed zabiegiem sprawdza się tolerancję soczewkami kontaktowymi lub okularami próbnymi.
Źródła
- Evans BJW. Monovision: a review. Ophthalmic Physiol Opt 2007;27(5):417–439. doi:10.1111/j.1475-1313.2007.00488.x
- Wolffsohn JS, Davies LN. Presbyopia: effectiveness of correction strategies. Prog Retin Eye Res 2019;68:124–143. doi:10.1016/j.preteyeres.2018.09.004
