Zaćma (katarakta)

Czym jest zaćma i jak się objawia

Zaćma (katarakta) jest schorzeniem okulistycznym polegającym na zmętnieniu naturalnej soczewki oka, która w zdrowym stanie jest przezroczysta. To właśnie przez tę soczewkę przechodzi światło, które następnie skupia się na siatkówce, umożliwiając nam wyraźne widzenie. Gdy soczewka mętnieje, światło nie może swobodnie przez nią przechodzić, co prowadzi do stopniowego pogorszenia wzroku.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), zaćma pozostaje główną przyczyną ślepoty na świecie, odpowiadając za około 51% przypadków utraty wzroku. Szacuje się, że w samej Polsce problem ten dotyka ponad 800 000 osób powyżej 60. roku życia.

„Zaćma to naturalna konsekwencja starzenia się organizmu, podobna do siwienia włosów,” wyjaśnia dr Victor Derhartunian, kierownik Kliniki SwissLaser. „Choć nie możemy całkowicie powstrzymać tego procesu, współczesna medycyna oferuje bezpieczne i skuteczne metody przywracania dobrego widzenia poprzez zastąpienie zmętniałej soczewki nowoczesnym implantem.”

Grupy wiekowe narażone na zaćmę

Choć zaćma jest najczęściej kojarzona z procesem starzenia się, może wystąpić w różnych grupach wiekowych:

• Zaćma wtórna – rozwija się jako powikłanie innych chorób oczu, długotrwałego stosowania niektórych leków (np. steroidów) lub jako konsekwencja chorób ogólnoustrojowych.enetyczne, środowiskowe czy choroby współistniejące. Początkowe stadium zaćmy może trwać latami, zanim pacjent zauważy pierwsze objawy pogorszenia wzroku.
• Zaćma starcza – najczęstsza forma, dotyka głównie osób po 60. roku życia. Statystyki pokazują, że występuje u około 50% osób w wieku 65-74 lat i u ponad 70% osób powyżej 75. roku życia.
• Zaćma przedstarcza – rozwija się u osób w wieku 45-60 lat, często związana z predyspozycjami genetycznymi lub czynnikami środowiskowymi.
• Zaćma wrodzona – występuje już przy urodzeniu lub rozwija się w pierwszych miesiącach życia. Jest stosunkowo rzadka (1-6 przypadków na 10 000 urodzeń), ale wymaga szybkiej interwencji, aby zapobiec rozwojowi niedowidzenia.
• Zaćma pourazowa – może wystąpić w każdym wieku jako skutek urazu mechanicznego oka.

Rodzaje soczewek jednoogniskowych

Soczewki jednoogniskowe (monofokalne) to podstawowy typ implantów stosowanych w chirurgii zaćmy. Zapewniają one ostre widzenie na jedną odległość – najczęściej do dali, choć możliwe jest również ustawienie ostrości na odległość pośrednią lub bliską.

Główne cechy soczewek jednoogniskowych:

• Wysoka jakość obrazu – zapewniają bardzo dobre, ostre widzenie na jedną wybraną odległość
• Niska cena – są najtańszym typem implantów, często w pełni refundowanym przez NFZ
• Potrzeba dodatkowej korekcji – zwykle konieczne jest używanie okularów do czytania lub do dali (w zależności od ustawienia soczewki)
• Wysoki kontrast – zapewniają bardzo dobre widzenie kontrastowe
• Minimalne efekty uboczne – niezwykle rzadko powodują problemy z adaptacją

W przypadku implantacji soczewek jednoogniskowych, niektórzy pacjenci decydują się na tzw. monovision – technikę, w której jedna soczewka jest ustawiona do widzenia na odległość, a druga do bliży. Ta metoda może zmniejszyć zależność od okularów, choć wymaga adaptacji i nie jest odpowiednia dla wszystkich.

Soczewki multifokalne i EDoF – pełna korekcja widzenia

Najbardziej zaawansowaną opcją są soczewki multifokalne (wieloogniskowe) oraz soczewki o rozszerzonej głębi ostrości (EDoF – Extended Depth of Focus). Te implanty premium zapewniają wyraźne widzenie na różnych odległościach, oferując pacjentom największą niezależność od okularów.

Soczewki multifokalne:

• Posiadają kilka punktów ostrości (typowo do dali, pośredniej i bliży)
• Zapewniają wyraźne widzenie na różnych odległościach
• Znacząco redukują lub eliminują potrzebę noszenia okularów
• Mogą powodować efekty optyczne, takie jak halo wokół świateł
• Wymagają dłuższego okresu adaptacji i „nauki” przez mózg

Soczewki EDoF:

• Zapewniają płynne, ciągłe widzenie od dali do odległości pośredniej
• Powodują mniej efektów optycznych niż tradycyjne soczewki multifokalne
• Mogą wymagać okularów do czytania drobnego druku lub pracy w słabym oświetleniu
• Oferują lepszą jakość widzenia nocnego niż standardowe soczewki multifokalne
• Są dobrym kompromisem między jakością widzenia a zakresem ostrości

„Soczewki multifokalne i Soczewki EDoF to technologiczny przełom w chirurgii zaćmy,” komentuje dr Derhartunian. „W Klinice SwissLaser oferujemy nowoczesne implanty premium, które nie tylko usuwają zaćmę, ale często pozwalają pacjentom całkowicie uwolnić się od okularów. Każdy pacjent przechodzi szczegółową kwalifikację, aby wybrać rozwiązanie idealnie dopasowane do jego indywidualnych potrzeb i anatomii oka.”

Zaćma wtórna (zaćma torebki tylnej)

Najczęstszym późnym następstwem operacji zaćmy jest zaćma wtórna – zmętnienie tylnej torebki soczewki, w której siedzi implant. Nie jest to nawrót zaćmy i nie zagraża oku; pojawia się u części pacjentów po miesiącach lub latach, objawia się stopniowym rozmyciem obrazu i olśnieniami. Usuwa się ją w kilkuminutowym, bezbolesnym zabiegu laserem YAG (kapsulotomia), bez nacięcia, w cenie 800 zł za oko. Wszystko o objawach, przebiegu zabiegu i rekonwalescencji: zaćma wtórna – kapsulotomia YAG.